چنان كه لوح قضا بمثابهء روح عالم است و لوح قدر بمثابهء قلب عالم است ( از تعريفات ص 130 ) . ناصر خسرو گويد : نفس را منزلت لوح است و عقل را منزلت قلم كه قلم بر لوح مطلع باشد چنان كه عقل بر نفس . ( از جامع الحكمتين ص 231 ) . لَوحِ اعْظَم - ( اصطلاح عرفانى ) از عقل اول تعبير بلوح اعظم شده است ( از اسفار ج 3 ص 100 ) . لَوحِ قَضا وَ قَدَر - ( اصطلاح عرفانى ) لوح قضا و قدر عبارت از عالم عقول طوليه است و عقول عرضيه الواح قدريه‌اند ( از اسفار ج 3 ص 62 ، 91 ) . لَوحِ مَحْفوظ - لوح محفوظ عبارت از نفس كليهء فلكيه است زيرا آنچه در جهان سارى و جارى شود مكتوب و ثابت و مرتسم در نفس كليهء فلكيه است با لوازم و حركات و حالات خود . و همان طورى كه بواسطهء قلم در لوح حسى نقوش حسيه مرتسم مىشود از عالم عقل صور معلومه و مطبوعه بر وجه كلى در نفوس كليهء فلكيه كه قلب عالم‌اند مرتسم مىشود و از آن جهت لوح محفوظ گويند كه صور فائضئه بر آن همواره محفوظ و مصون از تغيير و تبديل است و مستمر است بر نسق واحده . « فهو عبارة عن النفس الكلية سيما الفلك الاقصى اذ كلما جرى الله فى العالم او سيجرى مكتوب ثابت فى النفوس الفلكى فانها عالمة بلوازمها » ( از اسفار ج 3 ص 62 ) . « نفس سما كلية لوح حفظ ما اى نفس انطبعت فى جرم السماء فقدر منها لحظ » ( شرح منظومه ص 173 و رجوع شود به اسفار ج 3 ص 62 ، 91 - شرح منظومه ص 88 ) . لَوحِ مَحو و إثْبات - ( اصطلاح فلسفى ) نفوس منطبعه فلكى را لوح محو و اثبات نامند كه محل ارتسام صور جزئيه موجودات عالم است با اشكال و هيأت خاص آنها . « ثم يتنقش فى النفوس المنطبعة الفلكية صور جزئيه مشخصة باشكالها و هيأتها مقدرة مقارنة لاوقاتها المعينة » ( اسفار ج 3 ص 62 ) . « فهذه النفوس هى الواح قدرية فيها المحو و الاثبات و عالمها عالم الخيال الكلى » ( اسفار ج 3 ص 62 رجوع شود به اسفار ج 2 ص 100 - ج 3 ص 90 - 91 ) . لَوحُ القَدَرِ الإِلهى - ( اصطلاح فلسفى ) مراد لوح محفوظ است ( اسفار ج 3 ص 91 ) . مولانا گويد : يار چون با يار خوش بنشسته شد * صد هزاران لوح سر دانسته‌اند لوح محفوظ است پيشانى يار * راز كونينش نمايد آشكار لوح محفوظ است او را پيشوا * از چه محفوظ است محفوظ از خطا نى نجوم است و نه رمل است و نه خواب * وحى حق و الله اعلم بالصواب